Poznawanie Zagłady od Kul

Obejrzyj nagrane relacje świadków, przeczytaj dokumenty towarzyszące i odpowiedz na pytania z nimi związane.

Dostęp do dokumentów towarzyszących
Świadek

Klara A.

Kraj

Białoruś

Data i miejsce urodzenia

1934, Szkłów

Rok nagrania relacji

2009

Link do mapy InEvidence (YahadMap)
Dowiedz się więcej

Szkłów, BIAŁORUŚ

Szkłów to miasto położone 35 km na północ od stolicy regionu Mohylewa na Białorusi. Ma ono kluczowe znaczenie dla ruchu Haskali. Pod koniec XIX wieku mieszkało tu około 5 500 Żydów, którzy stanowili 80% miejscowej ludności. W okresie międzywojennym miasto znajdowało się pod panowaniem radzieckim, a kilkanaście rodzin żydowskich mieszkało w kołchozie o nazwie "Iskra". 12 lipca 1941 r. wojska niemieckie zajęły Szkłów, a wkrótce potem rozpoczęły się rozstrzeliwania ludności żydowskiej. Do końca lipca utworzono tu dwa getta, jedno w pobliżu cerkwi prawosławnej, drugie w pobliżu fabryki lnu. W sierpniu do miasta przybyło Sonderkommando 7b z Einsatzgruppe B w celu rozstrzelania miejscowych Żydów. Według radzieckich archiwów zamordowano 3200 Żydów ze Szkłowa i okolicznych wiosek. Między latem a zimą 1941 r. doszło do wielu rozstrzeliwań. Klara, urodzona w żydowskiej rodzinie, była świadkiem jednego z nich.

Klara A., ocalała Żydówka urodzona w 1934 r. © Les Kasyanov/Yahad - In Unum

Klara A. opisuje wymiary grobów masowych © Les Kasyanov/Yahad - In Unum

Dom, w którym aresztowano Klarę i jej matkę © Les Kasyanov/Yahad - In Unum

Glosariusz

Kołchoz
W Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) kołchoz był rolniczą spółdzielnią produkcyjną, w której ziemia, inwentarz żywy, narzędzia i siła robocza jednej lub kilku wsi stanowiły wspólnotę. Cała produkcja kołchozów była przekazywana państwu.

Haskala
Od końca XVIII do XIX wieku Haskala odnosi się do postępowego ruchu inspirowanego filozofią oświecenia, w którym nacisk kładziono na równe prawa, świecką edukację i modernizację liturgii.

Aktion / "Akcja" przeciwko Żydom
W kontekście Holocaustu niemiecki termin "Aktion" oznacza operację mającą na celu przeprowadzenie masowej eksterminacji Żydów. W danym okresie przeprowadzano nawet kilka akcji w celu zgładzenia całej żydowskiej populacji wioski, miasta lub regionu.

Kwestionariusz

Dodatkowe źródła

Siegnij po dodatkowe materiały edukacyjne, w tym artykuły i zalecaną lekturę, aby uzupełnić wiedzę.

Informacje historyczne

Szkłów znajduje się około 40 km na północ od Mohylewa. Było to nie tylko ważne centrum religijne dla Żydów, ale także centrum gospodarcze i kulturalne. W XVIII wieku mieściła się tutaj jesziwa, a miasto stało się centrum ruchu Haskali. Pod koniec XIX wieku w mieście mieszkało 5 542 Żydów. Utrzymywali się oni głównie z handlu. Dziesiątki rodzin pracowały także w żydowskim kołchozie o nazwie "Iskra". W 1939 roku w Szkłowie mieszkało 2 132 Żydów. Niemcy zajęli miasto 12 lipca 1941 roku.

Hertzel Kalmykov, ocalały Żyd, stojący w pobliżu pomnika upamiętniającego Żydów ze Szkłowa, wzniesionego przez Hertzela Kalmykova. ©Zdjęcie z archiwum rodzinnego, udostępnione przez Scotta Kalmikoffa

Pomnik wzniesiony ku pamięci Żydów ze Szkłowa zamordowanych przez Niemców, znajdujący się na cmentarzu żydowskim. © Les Kasyanov/Yahad - In Unum

Budynek synagogi. © Les Kasyanov/Yahad - In Unum

Stary cmentarz żydowski. © Les Kasyanov/Yahad - In Unum

Cerkiew prawosławna w Szkłowie. © Les Kasyanov/Yahad - In Unum

Widok na jedną z ulic Szkłowa © Les Kasyanov/Yahad - In Unum

Źródła / Archiwa

Archiwa radzieckie

"W powiecie Szkłów niemieckie faszystowskie potwory rozstrzelały, powiesiły, spaliły lub deportowały do obozów pracy przymusowej w Niemczech 4696 osób. Rozstrzelano 354 kobiety i 163 dzieci. Jedna kobieta została powieszona. 112 osób spalono żywcem. 45 jeńców wojennych zostało zakatowanych na śmierć lub zamordowanych. W więzieniu w Szkłowie sto osób zostało schwytanych i wrzuconych nago do piwnic." [Raport lokalnej komisji sporządzony w 1944 r.; RG 22.022M/7021-88/45].

GALERIA ZDJĘĆ

EKIPA YIU Z KLARĄ A.

Klara A. podczas wywiadu z ekipą Yahad - In Unum ©Les Kasyanov/Yahad - In Unum

Po wywiadzie ekipa Yahad - In Unum udała się wraz ze świadkiem na wizytę miejsc związanych z historią społeczności żydowskiej miasta ©Les Kasyanov/Yahad - In Unum

Nieistniejąca już fabryka, miejsce zgromadzenia Żydów ©Les Kasyanov/Yahad - In Unum

Klara i ekipa Yahad - In Unum na brzegu Dniepru, niedaleko miejsca rozstrzelania i masowych grobów. ©Les Kasyanov/Yahad - In Unum

Klara wyjaśnia szczegóły rozstrzelania w pobliżu miejsca zbrodni ©Les Kasyanov/Yahad - In Unum

Lokalizacja masowego grobu żydowskich ofiar. ©Les Kasyanov/Yahad - In Unum