StudyGuide - Courses

Poznawanie Zagłady od Kul

Obejrzyj nagrane relacje świadków, przeczytaj dokumenty towarzyszące i odpowiedz na pytania z nimi związane.

Dostęp do dokumentów towarzyszących

Świadek

Iossyp R.

Kraj

Ukraina

Data i miejsce urodzenia

1930, Chust

Rok nagrania relacji

2018

Chust, Ukraina

Chust to miasto położone w zachodniej Ukrainie w obwodzie zakarpackim. Podczas II wojny światowej region ten znajdował się pod okupacją węgierską. W 1944 r. utworzono tu komisję złożoną z miejscowych policjantów, mieszkańców wsi i żydowskich kolaborantów. Mieli oni zarejestrować Żydów w synagodze, przejąć i oszacować wartość ich mienia oraz sporządzić spis ich domostw. Następnie przekazywali Żydów gestapo i węgierskiej policji, która wysyłała ich do getta. 6 000 Żydów z całego dystryktu zostało tam internowanych i zmuszonych do pracy. 200 z nich straciło życie i zostało pochowanych na cmentarzu żydowskim. Ci, którzy przeżyli, pozostali w getcie niecały miesiąc, po czym zostali przewiezieni do cegielni, gdzie zostali przeszukani i brutalnie deportowani do Auschwitz ze stacji kolejowej w Chuście. Późną wiosną 1944 r. Chust został uznany za "Judenrein" (pol. Wolny od Żydów).

Iossyp, urodzony w 1930 roku, w swoim domu w Chuście - © Sabina Caputo / Yahad-In Unum

Glosariusz

Levente
"Levente" była węgierską młodzieżową organizacją paramilitarną utworzoną w 1921 roku. Młodzież w wieku od 12 do 21 lat byli zobowiązani do wstąpienia do organizacji w celu przejścia szkolenia przedwojskowego. Szkolenie to koncentrowało się zarówno na ćwiczeniach fizycznych, jak i na edukacji religijnej i moralnej.

Kwestionariusz

1. Ile lat miał Iossyp w czasie tych wydarzeń?

2. Kto powiedział Iossypowi, do których żydowskich domów powinien się udać?

3. Czy zgromadzenie Żydów było zaskoczeniem dla lokalnej administracji żydowskiej?

4. Jaka była sytuacja ekonomiczna furmanów w Chuście tuż przed zgromadzeniem Żydów?

5. Co żandarmi kazali Żydom położyć na stole?

6. Co Iossyp otrzymał w zamian za swoją pracę?

7. Czy Żydzi mogli zabierać ze sobą rzeczy do getta?

8. Dlaczego, Twoim zdaniem, Iossyp zgodził się na przewiezienie Żydów do getta?

9. Jak myślisz, dlaczego świadek zgodził się opowiedzieć tę historię 80 lat po wydarzeniach?

10. Czy Twoim zdaniem rejestrowanie i rozpowszechnianie tego typu świadectw jest ważne?

Dodatkowe źródła

Siegnij po dodatkowe materiały edukacyjne, w tym artykuły i zalecaną lekturę, aby uzupełnić wiedzę.

Informacje historyczne

Społeczność żydowska zaczęła osiedlać się w Chuście w połowie XVIII wieku. Do połowy XIX wieku społeczność ta stała się jedną z największych i najważniejszych w północnych Węgrzech. W 1941 r. ponad 6000 z 21 000 mieszkańców było Żydami.
W okresie międzywojennym Żydzi byli właścicielami większości firm i sklepów rzemieślniczych w mieście, w tym banków, fabryk i młynów. Byli żydowscy lekarze, farmaceuci, prawnicy, a niektórzy z nich zasiadali w radzie miejskiej.
Po wybuchu II wojny światowej na Węgrzech nasilił się antysemityzm. Żydzi z Chustu stali się celem ataków na samym początku wojny, gdyż region znalazł się pod węgierskimi rządami już w marcu 1939 roku.

Była węgierska żandarmeria - © Sabina Caputo / Yahad-In Unum

Miejsce w pobliżu cegielni, z którego deportowano Żydów do Auschwitz - © Sabina Caputo / Yahad-In Unum

Wejście na cmentarz żydowski - © Sabina Caputo / Yahad-In Unum

Źródła / Archiwa

Archiwa radzieckie

“Wszyscy, bez wyjątku, zostali zabrani do getta, w tym kobiety, osoby starsze i dzieci. W ten sposób zgromadzono około 6000 osób. Nie ulega wątpliwości, że tak duża koncentracja ludzi na tak małym obszarze stwarza nieznośne warunki do życia. Domy, w których kiedyś mieszkały 3-4 osoby, czyli jedna rodzina, teraz musiały pomieścić około 40 osób. W tym przypadku zdrowi mężczyźni, tacy jak ja, musieli spać pod gołym niebem.
Ludność skoncentrowana w getcie otrzymywała żywność niskiej jakości i w niewystarczającej ilości. Podobnie jak inni, otrzymywałem dwa posiłki dziennie, składające się z 200 g chleba i litra wodnistej zupy z odrobiną mąki i kilkoma gramami oleju. W ciągu pięciu tygodni, które spędziłem w getcie (od 12 kwietnia do 5 maja), zginęło około 200 osób. Ciała grzebaliśmy sami, pod nadzorem policji, na cmentarzu żydowskim".
[Zeznanie Ludwika Nojewicza Enguelmana przed Nadzwyczajną Komisją Państwową. GARF 7021-62-8, s. 24-27].

GALERIA ZDJĘĆ

EKIPA YIU Z IOSSYPEM R.